Logowanie
Logowanie Znajdź korepetytora

Zawartość procentowa pierwiastka: wzór i kalkulator

Zawartość procentową pierwiastka w związku obliczamy, dzieląc masę wszystkich jego atomów przez masę cząsteczkową związku: w = k · Ar / Mr · 100%. Na przykład w wodzie H₂O tlen stanowi 16,00 / 18,02 · 100% ≈ 88,8% masy.

Wzór na zawartość procentową pierwiastka

w = k·ArMr · 100 %
w
zawartość procentowa pierwiastka, %
k
liczba atomów pierwiastka we wzorze
Ar
względna masa atomowa
Mr
względna masa cząsteczkowa

W legendzie podane są jednostki podstawowe: g, mol, dm³ i g/mol. Dane możesz wpisać także w mg, kg, cm³ i innych jednostkach – kalkulator sam je zamieni i pokaże zamianę w rozwiązaniu. Masy atomowe są zaokrąglone do dwóch miejsc po przecinku, tak jak w tablicach CKE.

Fe₂O₃

Skład substancji: liczba atomów, masa i udział każdego pierwiastka
PierwiastekLiczba atomówArMasa atomówUdział
Fe255,85111,7
O31648
w(Fe) w Fe₂O₃
69,9 %

Kliknij pierwiastek w tabeli albo na rysunku, żeby zobaczyć jego obliczenie.

w(Fe) w Fe₂O₃: 69,9 %
Model Fe₂O₃ i pasek udziałów: Fe stanowi 69,9 % masy związku. Kliknij inną część, żeby zobaczyć jej udział.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. Masa cząsteczkowaMr(Fe₂O₃) = 2·55,85 + 3·16 = 159,7
  2. Wzórw(Fe) = 2·Ar(Fe)Mr(Fe₂O₃) · 100 %
  3. Podstawieniew(Fe) = 2·55,85159,7 · 100 %
  4. Odpowiedźw(Fe) ≈ 69,9 %
Masa molowa Fe₂O₃ z rozwiązaniem

Zadania z zawartości procentowej pierwiastka

  1. Zadanie 1

    Oblicz zawartość procentową węgla (C) w tlenku węgla(IV) o wzorze CO₂.

    DaneCO₂
    1. Masa cząsteczkowaMr(CO₂) = 12,01 + 2·16 = 44,01
    2. Wzórw(C) = Ar(C)Mr(CO₂) · 100 %
    3. Podstawieniew(C) = 12,0144,01 · 100 %
    4. Odpowiedźw(C) ≈ 27,3 %

  2. Zadanie 2

    Oblicz, jaki procent masy kwasu siarkowego(VI) H₂SO₄ stanowi siarka (S).

    DaneH₂SO₄
    1. Masa cząsteczkowaMr(H₂SO₄) = 2·1,01 + 32,06 + 4·16 = 98,08
    2. Wzórw(S) = Ar(S)Mr(H₂SO₄) · 100 %
    3. Podstawieniew(S) = 32,0698,08 · 100 %
    4. Odpowiedźw(S) ≈ 32,7 %

  3. Zadanie 3

    Fosforan(V) wapnia Ca₃(PO₄)₂ jest głównym składnikiem fosforytów, z których produkuje się nawozy. Oblicz zawartość procentową fosforu (P) w tym związku.

    DaneCa₃(PO₄)₂
    1. Masa cząsteczkowaMr(Ca₃(PO₄)₂) = 3·40,08 + 2·30,97 + 8·16 = 310,18
    2. Wzórw(P) = 2·Ar(P)Mr(Ca₃(PO₄)₂) · 100 %
    3. Podstawieniew(P) = 2·30,97310,18 · 100 %
    4. Odpowiedźw(P) ≈ 20 %

Obliczenia procentowe w chemii sprawiają kłopot? Pomoże korepetytor

Korepetytorzy chemii Mathema tłumaczą zadania krok po kroku – od sprawdzianów w podstawówce po maturę z chemii. Zacznij od bezpłatnej lekcji próbnej online.

Znajdź korepetytora z chemii Lekcja próbna

Kurs chemii online → Uczysz chemii? Praca korepetytora chemii w Mathema.me →

Co to jest zawartość procentowa pierwiastka?

Zawartość procentowa pierwiastka, nazywana też procentem masowym, mówi, jaką część masy związku stanowią atomy danego pierwiastka. Można ją liczyć dla jednej cząsteczki albo dla jednego mola – wynik jest ten sam, bo stosunek mas w obu przypadkach jest identyczny. Wynik podajemy w procentach albo jako ułamek masowy.

Taki rachunek przydaje się w praktyce: pozwala porównać, który nawóz zawiera więcej azotu, ile żelaza można otrzymać z rudy albo czy skład próbki zgadza się ze wzorem. W zadaniach maturalnych często trzeba zrobić odwrotnie – ze składu procentowego ustalić wzór związku. Na przykład saletra amonowa NH₄NO₃ zawiera około 35% azotu, a mocznik CO(NH₂)₂ – około 47%.

Przykład: w tlenku żelaza(III) Fe₂O₃ są dwa atomy żelaza, więc ich masa to 2 · 55,85 = 111,70, a masa cząsteczkowa związku wynosi 159,70. Żelazo stanowi więc 111,70 / 159,70 · 100% ≈ 69,9% masy, a tlen pozostałe 30,1%. Suma zawartości wszystkich pierwiastków zawsze wynosi 100%, choć po zaokrągleniu może wyjść 99,9% albo 100,1%.

Najczęstsze błędy

  • Mylenie ułamka z procentem: 0,7 to 70%, a nie 0,7%. Ułamek pomnóż przez 100%.
  • Pominięcie liczby atomów: w Fe₂O₃ masę żelaza liczymy jako 2 · 55,85, a nie 55,85.
  • Dzielenie przez masę atomową pierwiastka zamiast przez masę cząsteczkową całego związku.
  • Szukanie błędu, gdy suma wychodzi 99,9% albo 100,1% – to tylko skutek zaokrągleń, wynik jest poprawny.

Inne wzory z chemii

Masa molowaStężenie procentoweLiczba moliUkład okresowy pierwiastkówWszystkie wzory z chemii

Najczęstsze pytania

Pomnóż masę atomową pierwiastka przez liczbę jego atomów we wzorze, podziel przez masę cząsteczkową związku i pomnóż przez 100%. Dla NaCl: w(Na) = 22,99 / 58,44 · 100% ≈ 39,3%.

Opisują to samo. Ułamek masowy podaje się jako liczbę od 0 do 1, np. 0,25, a zawartość procentową w procentach, np. 25%.

Bo każdą zawartość zaokrąglamy osobno. Suma 99,9% albo 100,1% jest poprawna – przy dokładnych wartościach zawsze wychodzi 100%.

Przyjmij 100 g związku – wtedy procenty to gramy. Podziel masę każdego pierwiastka przez jego masę molową i znajdź najprostszy stosunek liczb moli. Te liczby to indeksy we wzorze.